Λίγο πριν από τη συνταξιοδότηση, χιλιάδες εργαζόμενοι διαπιστώνουν ότι μέρος του ασφαλιστικού τους χρόνου δεν εμφανίζεται στα αρχεία του ΕΦΚΑ. Το πρόβλημα αφορά κυρίως τα ένσημα πριν από το 2002, τα οποία σε πολλές περιπτώσεις δεν έχουν περαστεί στα ηλεκτρονικά συστήματα, καθώς την εποχή εκείνη η ασφάλιση καταγραφόταν χειρόγραφα στα ασφαλιστικά βιβλιάρια.
Η διαπίστωση αυτή μπορεί να έχει σοβαρές συνέπειες. Δεν επηρεάζει μόνο το ύψος της σύνταξης, αλλά σε ορισμένες περιπτώσεις μπορεί να επηρεάσει ακόμη και τη θεμελίωση του συνταξιοδοτικού δικαιώματος. Για τον λόγο αυτό, ειδικοί στην κοινωνική ασφάλιση συνιστούν στους ασφαλισμένους να ελέγχουν εγκαίρως το ασφαλιστικό τους ιστορικό και να μην περιμένουν την ημέρα που θα καταθέσουν αίτηση συνταξιοδότησης.
Η πρώτη κίνηση που πρέπει να κάνει κάθε ασφαλισμένος είναι να ελέγξει τα στοιχεία που εμφανίζονται στις ηλεκτρονικές υπηρεσίες του e-ΕΦΚΑ.
Μέσα από την πλατφόρμα μπορεί να δει το Συνοπτικό και το Αναλυτικό Ιστορικό Ασφάλισης, όπου καταγράφονται οι ημέρες εργασίας, οι μήνες ασφάλισης, οι εργοδότες και οι ασφαλιστικές εισφορές που έχουν δηλωθεί.
Ο έλεγχος αυτός είναι απαραίτητος, ιδιαίτερα για όσους βρίσκονται λίγα χρόνια πριν από τη συνταξιοδότηση. Εάν εντοπιστούν κενά ή περίοδοι εργασίας που δεν εμφανίζονται, θα πρέπει να κινηθούν άμεσα.
Η μεγαλύτερη προσοχή απαιτείται για τα χρόνια πριν από το 2002. Τα ένσημα αυτής της περιόδου δεν εμφανίζονται πάντοτε στην ηλεκτρονική καρτέλα του ασφαλισμένου, ακόμα κι αν η ασφάλιση είχε πραγματοποιηθεί κανονικά. Αυτό συμβαίνει επειδή μεγάλο μέρος των στοιχείων τηρούνταν χειρόγραφα και η μεταφορά τους στα ηλεκτρονικά συστήματα δεν ολοκληρώθηκε πάντα χωρίς προβλήματα.
Γι’ αυτό και οι ασφαλισμένοι που έχουν εργαστεί τη δεκαετία του 1980, του 1990 ή στις αρχές του 2000 καλούνται να δώσουν ιδιαίτερη προσοχή στον έλεγχο των στοιχείων τους.
Αναζήτηση στον Ατομικό Λογαριασμό Ασφάλισης
Εάν κάποια ένσημα δεν εμφανίζονται στο βασικό ιστορικό ασφάλισης, το επόμενο βήμα είναι η αναζήτησή τους μέσω του Ατομικού Λογαριασμού Ασφάλισης.
Σε αρκετές περιπτώσεις ο χρόνος ασφάλισης είναι ήδη καταχωρημένος σε αρχεία της ΗΔΙΚΑ και μπορεί να εντοπιστεί χωρίς να απαιτηθεί περαιτέρω διαδικασία.
Εφόσον ο χρόνος βρεθεί εκεί, θεωρείται ανακεφαλαιωμένος και λαμβάνεται κανονικά υπόψη κατά την απονομή της σύνταξης.
Εάν ο χρόνος ασφάλισης δεν εμφανίζεται ούτε στα ηλεκτρονικά αρχεία, τότε ο ασφαλισμένος θα πρέπει να υποβάλει αίτηση αναγνώρισης χρόνου ασφάλισης στον ΕΦΚΑ.
Η διαδικασία ξεκινά με την κατάθεση σχετικής αίτησης στην αρμόδια υπηρεσία συντάξεων. Συνήθως απαιτείται και υπεύθυνη δήλωση απώλειας ασφαλιστικού βιβλιαρίου, εφόσον αυτό δεν βρίσκεται πλέον στην κατοχή του ασφαλισμένου.
Στη συνέχεια ο ΕΦΚΑ προχωρά σε έρευνα των αρχείων του παλαιού ασφαλιστικού φορέα ή του υποκαταστήματος στην περιοχή όπου εργαζόταν ο ασφαλισμένος κατά το επίμαχο διάστημα.
Τα δικαιολογητικά που μπορούν να «σώσουν» τα ένσημα
Καθοριστικό ρόλο παίζουν τα έγγραφα που μπορεί να προσκομίσει ο ασφαλισμένος.
Όσο περισσότερα στοιχεία υπάρχουν, τόσο μεγαλύτερες είναι οι πιθανότητες να αναγνωριστεί ο χρόνος εργασίας που δεν εμφανίζεται στα αρχεία.
Χρήσιμα δικαιολογητικά θεωρούνται:
παλιά ασφαλιστικά βιβλιάρια,
βιβλιάρια υγείας,
συμβάσεις εργασίας,
βεβαιώσεις εργοδοτών,
εκκαθαριστικά μισθοδοσίας,
φορολογικές δηλώσεις,
βεβαιώσεις αποδοχών,
κάθε άλλο έγγραφο που αποδεικνύει την απασχόληση.
Ακόμα και μεμονωμένα ή αποσπασματικά στοιχεία μπορούν να αποδειχτούν πολύτιμα κατά τη διαδικασία αναγνώρισης.
Οι ειδικοί επισημαίνουν ότι ο έλεγχος του ασφαλιστικού ιστορικού θα πρέπει να γίνεται αρκετά χρόνια πριν από την υποβολή αίτησης συνταξιοδότησης.
Όσο νωρίτερα εντοπιστεί ένα πρόβλημα, τόσο περισσότερος χρόνος υπάρχει για τη συγκέντρωση δικαιολογητικών και τη διόρθωση των στοιχείων. Αντίθετα, όταν η αναζήτηση των χαμένων ενσήμων ξεκινά λίγους μήνες πριν από τη σύνταξη, είναι πιθανό να προκληθούν καθυστερήσεις στην απονομή ή ακόμα και διαφορές στο ποσό που θα λάβει ο ασφαλισμένος. Για χιλιάδες εργαζόμενους που πλησιάζουν στη σύνταξη, ένας έλεγχος σήμερα μπορεί να αποδειχτεί η διαφορά ανάμεσα σε μια ομαλή αποχώρηση από την εργασία και σε μια χρονοβόρα μάχη με τα ασφαλιστικά αρχεία.