Ο καθηγητής Γιώργος Μπαμπινιώτης επισημαίνει τα «μαργαριτάρια» της τηλεόρασης που «βγάζουν μάτι» και εξηγεί ποια πασίγνωστη έκφραση είναι λάθος.
Μια ακόμη γλωσσική παρέμβαση έκανε ο καθηγητής Γλωσσολογίας Γιώργος Μπαμπινιώτης, στρέφοντας την προσοχή του σε εκφράσεις και λέξεις που χρησιμοποιούνται συχνά στον δημόσιο λόγο αλλά, όπως σημειώνει, δεν είναι συντακτικά ορθές.
Μέσα από ανάρτησή του στα κοινωνικά δίκτυα, ο γνωστός πανεπιστημιακός σχολίασε δύο χαρακτηριστικά παραδείγματα που εντόπισε σε τηλεοπτικό λόγο, επιχειρώντας να εξηγήσει πού εντοπίζεται το γλωσσικό σφάλμα και ποια είναι η σωστή διατύπωση.
«Να σφετεριστούν από την Ελλάδα»: Γιατί η σύνταξη θεωρείται προβληματική
Το πρώτο παράδειγμα αφορά τη διατύπωση «να σφετεριστούν από την Ελλάδα», η οποία –σύμφωνα με τον καθηγητή– δεν συμβαδίζει με τη σωστή χρήση του ρήματος.
Όπως εξηγεί, το ρήμα «σφετερίζομαι» είναι αποθετικό, δηλαδή εμφανίζεται μόνο σε τύπους που καταλήγουν σε -ομαι, όπως συμβαίνει και με ρήματα τύπου «δέχομαι» ή «περιποιούμαι». Αυτό σημαίνει ότι δεν υπάρχει ενεργητικός τύπος «σφετερίζω», κάτι που οδηγεί σε λανθασμένες συντάξεις όταν επιχειρείται να χρησιμοποιηθεί με αυτόν τον τρόπο.
Για τον λόγο αυτό, προτείνονται διαφορετικές διατυπώσεις που αποδίδουν σωστά το νόημα, όπως:
«να γίνουν αντικείμενο σφετερισμού από…»
«να τα σφετεριστεί η Ελλάδα»
Με αυτές τις δομές, όπως σημειώνει, η πρόταση παραμένει γραμματικά συνεπής με τη λειτουργία του ρήματος.
«2 βαθμοί υπό του μηδενός»: Το λάθος που ακούγεται συχνά στην τηλεόραση
Η δεύτερη παρατήρηση του καθηγητή αφορά μια φράση που χρησιμοποιείται συχνά σε δελτία καιρού και ενημερωτικές εκπομπές «2 βαθμοί υπό του μηδενός».
Κατά τον Μπαμπινιώτη, η συγκεκριμένη διατύπωση δεν είναι η σωστή. Η ορθή μορφή είναι «2 βαθμοί υπό το μηδέν».
Η διαφορά σχετίζεται με τον τρόπο που λειτουργεί η πρόθεση «υπό» στη συγκεκριμένη χρήση. Όταν έχει τη σημασία του «κάτω από», συντάσσεται με αιτιατική πτώση και όχι με γενική. Επομένως, το «του μηδενός» δεν ταιριάζει συντακτικά στο συγκεκριμένο πλαίσιο.
Η σημασία της σωστής χρήσης της γλώσσας στον δημόσιο λόγο
Οι επισημάνσεις του καθηγητή έρχονται να υπενθυμίσουν πόσο εύκολα καθιερώνονται λανθασμένες εκφράσεις μέσα από τη συχνή χρήση τους στον δημόσιο λόγο.
Με τις παρεμβάσεις του, ο Γιώργος Μπαμπινιώτης επιχειρεί συχνά να αναδείξει τέτοιου είδους γλωσσικά ζητήματα, επιδιώκοντας να ενισχύσει τη γνώση γύρω από τη σωστή σύνταξη και τη λειτουργία της ελληνικής γλώσσας, ιδιαίτερα σε ένα περιβάλλον όπου τα γλωσσικά λάθη μεταδίδονται γρήγορα μέσα από τα μέσα ενημέρωσης και το διαδίκτυο.
Οι σχετικές παρατηρήσεις του συχνά προκαλούν συζήτηση, αλλά ταυτόχρονα λειτουργούν και ως αφορμή για μια ευρύτερη συζήτηση γύρω από τη γλωσσική ακρίβεια και τη σημασία της στον δημόσιο διάλογο.