Απάτες: Η καθημερινότητα των πολιτών έχει μεταφερθεί σε μεγάλο βαθμό στην οθόνη του κινητού.
Εκεί πληρώνονται λογαριασμοί, υποβάλλονται αιτήσεις, ρυθμίζονται οφειλές, υπογράφονται έγγραφα ή γίνονται αγορές με μερικά μόνο κλικ.
Την ίδια στιγμή, όμως, εκεί ακριβώς στήνονται και οι πιο σύγχρονες παγίδες.
Το τελευταίο διάστημα καταγράφεται έξαρση ηλεκτρονικών απατών που χρησιμοποιούν ως «βιτρίνα» ονόματα κρατικών υπηρεσιών και μεγάλων οργανισμών, επιχειρώντας να παραπλανήσουν τους πολίτες και να αποσπάσουν χρήματα ή ευαίσθητα προσωπικά στοιχεία.
Η ταχύτητα της ψηφιακής καθημερινότητας, σε συνδυασμό με την έλλειψη ενημέρωσης για τους κινδύνους, δημιουργεί ιδανικές συνθήκες για τους απατεώνες.
«Επίδομα Θέρμανσης». Στην κορυφή της λίστας βρίσκεται η απάτη με το επίδομα θέρμανσης. Με πρόσχημα την οικονομική ενίσχυση για τα νοικοκυριά, αποστέλλονται μαζικά μηνύματα που καλούν τον παραλήπτη να επιβεβαιώσει δήθεν στοιχεία ή να ελέγξει αν είναι δικαιούχος. Οι επιτήδειοι επικαλούνται συχνά την ΑΑΔΕ ή το Gov.gr, δημιουργώντας την ψευδαίσθηση επίσημης ενημέρωσης. Με ένα μόνο κλικ, ο χρήστης οδηγείται σε ιστοσελίδα που μοιάζει αυθεντική, όπου καλείται να συμπληρώσει κωδικούς πρόσβασης ή στοιχεία κάρτας. Το αποτέλεσμα είναι το άμεσο άδειασμα του τραπεζικού του λογαριασμού. Μάλιστα, συχνά οι απατεώνες στήνουν σελίδες με πανομοιότυπα χρώματα, λογότυπα και γραμματοσειρές, που θυμίζουν τις επίσημες πλατφόρμες, καθιστώντας την απάτη ιδιαίτερα πειστική.
«Τέλη Κυκλοφορίας». Παρόμοιο είναι το μοτίβο και στην απάτη με τα τέλη κυκλοφορίας. Μηνύματα που εμφανίζονται με αποστολέα «MYaade» ή «GOV» ενημερώνουν για υποτιθέμενη εκκρεμότητα και απειλούν με πρόστιμα, καλώντας τον πολίτη να πατήσει σε σύνδεσμο για άμεση πληρωμή. Η πίεση του χρόνου λειτουργεί καταλυτικά: ο παραλήπτης φοβάται ότι θα επιβαρυνθεί οικονομικά και σπεύδει να «τακτοποιήσει» την οφειλή μέσω συνδέσμου που οδηγεί σε ψεύτικη ιστοσελίδα πληρωμής. Στην πραγματικότητα, παραδίδει τα τραπεζικά του δεδομένα σε αγνώστους μέσα σε λίγα μόλις λεπτά, χωρίς καν να συνειδητοποιήσει την απάτη.
«e-PASS Αττικής Οδού». Στο στόχαστρο έχει βρεθεί και η Αττική Οδός, με επιτήδειους να αξιοποιούν το όνομα της εταιρίας και του ηλεκτρονικού πομποδέκτη e-PASS. Τα παραπλανητικά SMS κάνουν λόγο για ανεξόφλητα διόδια ή πρόβλημα στο λογαριασμό. Η εταιρία έχει ξεκαθαρίσει πως δεν αποστέλλει ποτέ τέτοιου είδους μηνύματα, ωστόσο πολλοί οδηγοί αιφνιδιάζονται και πατούν το σύνδεσμο, θεωρώντας ότι πρόκειται για τυπική ενημέρωση. Οι επιτήδειοι εκμεταλλεύονται τη συνήθεια των οδηγών να ελέγχουν γρήγορα τις ειδοποιήσεις και την αίσθηση επείγοντος που δημιουργούν τα μηνύματα.
«Ειδοποίηση Δέματος ΕΛ.ΤΑ.». Ανάλογη είναι η περίπτωση με τα ΕΛ.ΤΑ. Οι πολίτες λαμβάνουν ειδοποίηση για δήθεν αποτυχημένη παράδοση δέματος και καλούνται να επαναπρογραμματίσουν την αποστολή. Το μήνυμα συνοδεύεται από σύνδεσμο που οδηγεί σε απομίμηση της επίσημης ιστοσελίδας, όπου ζητείται μικρό ποσό για «έξοδα επαναποστολής» ή, ακόμη χειρότερα, πλήρη τραπεζικά στοιχεία. Η προσδοκία ενός πακέτου –σε μία εποχή όπου οι ηλεκτρονικές αγορές έχουν εκτοξευθεί– καθιστά την απάτη ιδιαίτερα αποτελεσματική, καθώς οι παραλήπτες συνήθως αντιδρούν γρήγορα και χωρίς δεύτερη σκέψη.
Κοινός παρονομαστής σε όλες τις περιπτώσεις είναι η τεχνική του phishing, δηλαδή η υποκλοπή στοιχείων μέσω παραπλανητικής επικοινωνίας.
Οι απατεώνες επενδύουν στη λεπτομέρεια, αντιγράφουν λογότυπα, χρησιμοποιούν γλώσσα που θυμίζει επίσημες ανακοινώσεις και εκμεταλλεύονται το φόβο απώλειας χρημάτων ή παροχών.
Συχνά τα μηνύματα περιέχουν μικρά γλωσσικά λάθη ή περίεργες διαδικτυακές διευθύνσεις, αλλά αυτά περνούν απαρατήρητα μέσα στον αιφνιδιασμό, καθιστώντας την εξαπάτηση ακόμα πιο πιθανή.
Απάτες: Τι να προσέξουμε
Η προσοχή σε τέσσερα βασικά σημεία μπορεί να λειτουργήσει αποτρεπτικά για την απάτη: Ο αποστολέας, η ακριβής διεύθυνση της ιστοσελίδας, η ποιότητα της γλώσσας και –κυρίως– οποιοδήποτε αίτημα για τραπεζικούς κωδικούς.
Καμία δημόσια υπηρεσία ή σοβαρή εταιρία δεν ζητά μέσω SMS ή email προσωπικούς κωδικούς πρόσβασης ή αριθμούς καρτών.
Η παρατήρηση αυτών των στοιχείων μπορεί να σώσει τον πολίτη από απώλειες.
Εάν, ωστόσο, κάποιος διαπιστώσει ότι έχει πέσει θύμα, η αντίδραση πρέπει να είναι άμεση.
Η επικοινωνία με την τράπεζα για μπλοκάρισμα καρτών και λογαριασμών, η αλλαγή κωδικών σε όλες τις ηλεκτρονικές υπηρεσίες και η καταγγελία του περιστατικού στις αρμόδιες Αρχές αποτελούν τα πρώτα βήματα περιορισμού της ζημιάς και αποφυγής μεγαλύτερης οικονομικής απώλειας.
Οι ψηφιακές απάτες δεν κάνουν διακρίσεις ηλικίας ή κοινωνικής τάξης.
Εκμεταλλεύονται την ταχύτητα της εποχής και την εμπιστοσύνη που δείχνουμε στην τεχνολογία.
Η ενημέρωση, η επαγρύπνηση και η ψυχραιμία παραμένουν τα ισχυρότερα «αντισώματα» απέναντι σε ένα φαινόμενο που εξελίσσεται διαρκώς και απαιτεί διαρκή επαγρύπνηση και προσοχή, τόσο στο σπίτι όσο και στην καθημερινή μας επαφή με το ψηφιακό περιβάλλον.
*Αναδημοσίευση από τη «Βραδυνή της Κυριακής»