«Από τον Αύγουστο τέλος οι εξάδες νερού». Τις τελευταίες ημέρες δημοσιεύματα στο εξωτερικό και αναρτήσεις στα social media υποστηρίζουν ότι η Ευρωπαϊκή Ένωση καταργεί τις εξάδες νερού από τα σούπερ μάρκετ. Ωστόσο, από την εξέταση του νέου Κανονισμού (ΕΕ) 2025/40, των διευκρινίσεων της Ευρωπαϊκής Επιτροπής, αλλά και αναλύσεων διεθνών μέσων όπως το Reuters, προκύπτει ότι ο ισχυρισμός αυτός είναι παραπλανητικός.
Ο νέος Κανονισμός (ΕΕ) 2025/40 για τις συσκευασίες και τα απόβλητα συσκευασιών δεν απαγορεύει τις πολυσυσκευασίες. Εκείνο που βάζει στο στόχαστρο είναι οι περιττές πλαστικές συσκευασίες μιας χρήσης, στο πλαίσιο της προσπάθειας της Ευρωπαϊκής Ένωσης να μειώσει τα απορρίμματα, να αυξήσει την ανακύκλωση και να ενισχύσει την επαναχρησιμοποίηση υλικών.
Δεν καταργούνται οι εξάδες, αλλά το πλαστικό που τις «δένει»
Η μεγαλύτερη παρανόηση αφορά το ίδιο το προϊόν. Οι εξάδες εμφιαλωμένου νερού ή αναψυκτικών δεν εξαφανίζονται από τα ράφια των σούπερ μάρκετ. Αυτό που αλλάζει σταδιακά είναι ο τρόπος με τον οποίο θα συσκευάζονται.
Οι κλασικές διάφανες πλαστικές μεμβράνες (shrink film) και οι πλαστικοί δακτύλιοι που χρησιμοποιούνται αποκλειστικά για να συγκρατούν πολλά προϊόντα μαζί θα περιοριστούν, εφόσον θεωρούνται περιττές πλαστικές συσκευασίες μιας χρήσης. Αντί αυτών, οι εταιρείες θα μπορούν να χρησιμοποιούν λύσεις όπως χάρτινες ταινίες, χαρτονένιες βάσεις ή άλλες ανακυκλώσιμες μορφές συσκευασίας.
Η φιλοσοφία του νέου κανονισμού είναι σαφής: λιγότερο πλαστικό, λιγότερα απορρίμματα και περισσότερη επαναχρησιμοποίηση. Σύμφωνα με την Ευρωπαϊκή Επιτροπή, κάθε Ευρωπαίος παράγει σήμερα πάνω από 180 κιλά απορριμμάτων συσκευασίας ετησίως, με τις ποσότητες να αυξάνονται σχεδόν κάθε χρόνο.
Η νέα νομοθεσία δεν αφορά μόνο τα μπουκάλια νερού. Προβλέπει ακόμη αυστηρότερους κανόνες για τον σχεδιασμό των συσκευασιών, περιορισμό του περιττού υλικού, ενιαία σήμανση ανακύκλωσης και αυξημένη χρήση ανακυκλωμένου πλαστικού σε πολλές κατηγορίες προϊόντων.
Οι αντιδράσεις της βιομηχανίας
Οι αλλαγές, πάντως, δεν βρίσκουν σύμφωνους όλους τους παραγωγούς. Εταιρείες τροφίμων, ποτών και λιανεμπορίου υποστηρίζουν ότι πολλές από τις νέες απαιτήσεις θα οδηγήσουν σε σημαντικό κόστος προσαρμογής, καθώς θα χρειαστούν νέες γραμμές παραγωγής, διαφορετικές συσκευασίες και επενδύσεις εκατομμυρίων ευρώ.
Όπως επισημαίνει σε πρόσφατη ανάλυσή του το Reuters, ολόκληρη η ευρωπαϊκή βιομηχανία βρίσκεται ήδη σε φάση αναζήτησης νέων λύσεων επαναχρησιμοποιούμενων συσκευασιών, με μεγάλες αλυσίδες σούπερ μάρκετ και πολυεθνικές να δοκιμάζουν νέα μοντέλα σε χώρες όπως η Γαλλία, η Γερμανία, το Βέλγιο και η Δανία. Ωστόσο, αρκετές επιχειρήσεις προειδοποιούν ότι η επιτυχία των μέτρων θα εξαρτηθεί από το κόστος εφαρμογής αλλά και από το κατά πόσο οι ίδιοι οι καταναλωτές θα υιοθετήσουν τις νέες συνήθειες.
Πότε ξεκινούν οι αλλαγές
Ο Κανονισμός (ΕΕ) 2025/40 τέθηκε σε ισχύ στις 11 Φεβρουαρίου 2025 και εφαρμόζεται γενικά από τις 12 Αυγούστου 2026. Ωστόσο, αρκετές από τις σημαντικότερες αλλαγές θα εφαρμοστούν σταδιακά μέχρι το τέλος της δεκαετίας.
Από το 2030 όλες οι συσκευασίες που θα κυκλοφορούν στην αγορά της Ευρωπαϊκής Ένωσης θα πρέπει να πληρούν συγκεκριμένα κριτήρια ανακυκλωσιμότητας, ενώ θα τεθούν σε εφαρμογή και νέοι στόχοι για την επαναχρησιμοποίηση συσκευασιών σε διάφορους κλάδους της αγοράς.